تبلیغات
حسابداران جوان - نقدی بر «دستورالعمل كنترل‌های داخلی» سازمان بورس و اوراق بهادار
حسابداران جوان
صفحه نخست         تماس با مدیر         پست الکترونیک        RSS         ATOM

همان‌گونه كه در نوشتاری با عنوان «مدیران شركت‌های بورسی و فرابورسی و الزام به ارائه گزارش كنترل‌های داخلی» كه در صفحه بورس روزنامه دنیای اقتصاد مورخ 21/3/91 منتشر شد بیان كردم، هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار، دستورالعمل كنترل‌های داخلی ناشران پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران را در تاریخ 16/2/1391 به تصویب رساند.

 به موجب این دستورالعمل، هیات مدیره شركت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار ‌تهران و فرابورس ایران مكلف شده‌اند نسبت به استقرار و به‌كارگیری كنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش به منظور دستیابی به اهداف شركت، اطمینان حاصل كنند. برای ایفای این مسوولیت‌، هیات مدیره شركت باید سیستم كنترل‌های داخلی را با توجه به چارچوب كنترل‌های داخلی یاد شده در فصل دوم این دستورالعمل، حداقل به طور سالانه بررسی و نتایج آن را در گزارشی تحت عنوان گزارش كنترل‌های داخلی درج كند. گزارش كنترل‌های داخلی شركت‌های مشمول این دستورالعمل باید حداقل شامل كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی باشد. حسابرس مستقل شركت نیز موظف است در گزارش خود به مجمع عمومی صاحبان سهام در خصوص استقرار و به‌كارگیری سیستم كنترل‌های داخلی مناسب و اثر بخش توسط شركت با توجه به چارچوب كنترل‌های داخلی یاد شده در فصل دوم دستورالعمل، اظهارنظر كند. علاوه بر این، در صورتی كه نقاط ضعف با اهمیتی در سیستم كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی شركت وجود داشته ولی در گزارش كنترل‌های داخلی هیات مدیره افشا نشده یا افشای آن ناقص باشد، حسابرس این موضوع را در گزارش خود تصریح و نسبت به آثار آن بر دستیابی شركت به اهداف تعیین شده، موضع‌گیری می‌كند. همان طور كه گفته شد، به طور كلی توجه به كنترل‌های داخلی و حسابرسی آن از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار اقدامی قابل ستایش است اما به نظر می‌رسد به منظور اجرایی‌شدن این دستورالعمل توجه به موارد زیر ضروری است:
1- تجربه جهانی از كنترل داخلی، ارزیابی آن توسط مدیریت و حسابرسی آن به ایالات متحده امریكا برمی‌گردد.

به موجب بخش 404 قانون ساربنز- اكسلی آمریكا، هیات مدیره شركت‌های پذیرفته شده در بورس این كشور، مسوول استقرار و به كارگیری كنترل‌های داخلی و ارزیابی آن و ارایه گزارش كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی و حسابرسان این شركت‌ها نیز ملزم به حسابرسی كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی شده‌اند. اما به موجب دستورالعمل سازمان بورس‌‌اوراق بهادار ایران، هیات مدیره شركت‌ها موظف به ارائه گزارش كنترل‌های داخلی (اعم از حاكم بر گزارشگری مالی و سایر كنترل‌ها) و حسابرسان آنها نیز ملزم به حسابرسی كنترل‌های داخلی ( اعم از حاكم بر گزارشگری مالی و سایر كنترل‌ها) شده‌اند. همچنین به موجب این دستورالعمل، گزارش كنترل داخلی این شركت‌ها حداقل باید شامل كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی باشد. توجه به موارد زیر در این مصوبه لازم است:

1-1- اساسا تجربه تعمیم یافته و قابل اتكایی در مورد گزارش هیات مدیره نسبت به كلیه كنترل‌های داخلی در سطح جهان وجود ندارد كه بتوان به گونه‌ای مشابه آن را در ایران اجرایی كرد و به نظر

می‌رسد ایران اولین كشوری است كه دست به این تجربه می‌زند و توفیق آن تا حد زیادی جای سوال دارد.

1-2- با توجه به اینكه تجربه كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی در برخی كشورها به طور موفق اجرا شده، بهتر است سازمان بورس در مرحله اول به این بخش اتكا كند و در صورت موفق بودن و پس از فراهم شدن مقدمات لازم، آن را به كلیه كنترل‌های داخلی تسری دهد. طبعا شركت‌های ایرانی كه حتی تجربه ارزیابی كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی را هم ندارند، در بدو امر در ارزیابی كلیه كنترل‌ها با دشواری‌های فراوانی مواجه خواهند‌ شد كه اجرایی شدن این دستورالعمل را زیر سوال خواهد برد.

1-3- شاید مقامات سازمان بورس این چنین پاسخ دهند كه به موجب دستورالعمل مصوب، شركت‌ها می‌توانند ارزیابی كنترل‌های داخلی و گزارش آن را حداقل در بخش كنتر‌ل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی انجام دهند و اجباری در انجام آن برای همه كنترل‌ها ندارند.

اما باید توجه داشت كه باز گذاشتن دست شركت‌ها در انتخاب دامنه كنترل‌های داخلی مورد ارزیابی و گزارش آن از طیف وسیعی از كلیه كنترل‌های داخلی تا محدوده كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی صحیح نبوده و یكنواختی در گزارش‌ها را در بین شركت‌های بورسی و فرابورسی از بین می‌برد.

1-4- با توجه به تازه‌بودن موضوع در كشورمان، لازم است سازمان بورس‌‌اوراق بهادار قبل از اجرایی‌كردن این مصوبه، حداقل یك مجموعه راهنما برای چگونگی ارزیابی كنترل‌های داخلی و ارایه گزارش كنترل‌های داخلی توسط هیات مدیره شركت‌ها، تهیه و منتشر كند.

1-5- در دستورالعمل سازمان بورس تاكید شده است كه هیات مدیره شركت باید دوره مورد گزارش را در گزارش كنترل‌های داخلی اعلام كند. اما در گزارش‌های كنترل داخلی حاكم بر گزارشگری مالی كه در ایالات متحده آمریكا تهیه می‌شود، نتایج ارزیابی كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی در یك مقطع زمانی و معمولا آخرین روز سال مالی است و نه در طول یك دوره مالی. به نظر می‌رسد در این مورد نیز لازم است سازمان بورس اعلام كند كه آیا منظورش از ارزیابی اثربخشی كنترل‌های داخلی در یك تاریخ خاص است یا بر خلاف‌رویه معمول، انجام این ارزیابی را در طول یك سال مالی خواهان است؟ طبعا در صورتی كه نظر سازمان بورس انجام این ارزیابی در طول یك سال مالی باشد، موضوع جدیدی در این زمینه مطرح شده است كه جای بحث‌های فراوانی دارد و در حوصله این نوشتار نیست.

2- در مورد حسابرسی كنترل‌های داخلی مورد نظر در دستورالعمل سازمان بورس و اوراق بهادار نیز پرسش‌های زیر مطرح است:

2-1- به نظر می‌رسد انتظار انجام حسابرسی كنترل‌های داخلی در برخی از حوزه‌ها (حوزه‌های خارج از كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی)، از حسابداران رسمی صحیح نبوده زیرا در دامنه صلاحیت‌ها و تجربیات آنها نمی‌گنجد و بر این اساس، حسابداران رسمی نمی‌توانند در مورد اثر بخشی این كنترل‌ها اظها‌ر‌نظر كنند. بنابراین توصیه می‌شود دامنه این دستور‌العمل به كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی محدود شود.

2-2- طبعا انجام حسابرسی كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی نیاز به تدوین استاندارد دارد. همان‌گونه كه در ایالات متحده امریكا نیز استاندارد AS5 در این مورد تدوین شده است، لازم است با توجه به دستورالعمل سازمان بورس، مقام مرجع تدوین استاندارد در ایران، تدوین استاندارد حسابرسی در این مورد را در دستور كار خود قرار دهد. طبعا در صورت تحقق نیافتن این امر، نمی‌توان اطمینان داشت كه حسابرسی كنترل‌های داخلی، در چارچوب استاندارد‌های حسابرسی انجام شود و در این صورت، نقش قضاوت حسابرسان در انجام این حسابرسی به اندازه‌ای بالا خواهد رفت كه نمی‌توان از یكسان بودن گزارش‌های حسابرسی كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی ارایه شده از سوی موسسات حسابرسی از نظر محتوای آزمون‌ها و اظهارنظر انجام شده، اطمینان

حاصل كرد.

2-3- همان‌گونه كه در بند 5-1 این نوشتار نیز اشاره كردم، مشخص نیست كه ارزیابی اثربخشی كنترل‌های داخلی توسط هیات مدیره و گزارش كنترل‌های داخلی در یك تاریخ خاص است یا بر خلاف‌رویه معمول، انجام این ارزیابی در طول یك سال است.

بر همین اساس مشخص نیست حسابرس مستقل نسبت به اثربخشی كنترل‌های داخلی در یك مقطع زمانی خاص كه معمولا آخرین روز پایان سال مالی است اظهارنظر می‌كند یا در طول كل سال مالی. تجربه جهانی معمول در این زمینه، اظهارنظر حسابرس در خصوص اثربخشی كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی در یك مقطع زمانی است. همان‌گونه كه اشاره شد، در صورتی كه بنا بر اظهارنظر حسابرس نسبت به اثربخشی كنترل‌های داخلی در طول سال مالی باشد، بحث‌های فراوانی در مورد حسابرسی آن مطرح می‌شود كه از حوصله این نوشتار خارج است.

2-4- در دستورالعمل سازمان بورس، حسابرس مستقل موظف شده است در گزارش خود به مجمع عمومی صاحبان سهام، در خصوص استقرار و به‌كارگیری سیستم كنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش توسط شركت اظهارنظر كند.

آیا درج عبارت «در گزارش خود» در این دستورالعمل به این معنی است كه حسابرس مستقل باید در قالب همان گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی نسبت به این موضوع نیز اظهارنظر كند یا مجاز است در قالب گزارشی جداگانه اقدام به این كار كند؟ با توجه به حجم بالای مطالب مندرج در گزارش حسابرس مستقل و بازرس قانونی، انعكاس اظهار نظر حسابرس مستقل نسبت به كنترل‌های داخلی حاكم بر گزارشگری مالی و نیز گزارش موارد نقاط ضعف بااهمیت كنترل‌های داخلی در آن، احتمالا از اهمیت آن خواهد كاست و به نظر می‌رسد بهتر است این گزارش به طور جداگانه ارایه شود.

در هر صورت، لازم است در این مورد كه این گزارش به طور جداگانه، یا همراه با گزارش حسابرسی صورت‌های مالی یا بنابر تصمیم حسابرس، به یكی از دو شكل بالا ارائه شود، نظر مشخصی از سوی سازمان بورس ارائه‌‌ شود.

طبعا بررسی موارد یادشده بالا از سوی سازمان بورس‌‌اوراق بهادار و ارائه‌ پاسخ‌ها و راهكارهای لازم در مورد آن و در صورت نیاز، اصلاح این دستورالعمل، می‌تواند در اثربخشی آن تاثیر اساسی داشته باشد. همچنین تمركز سازمان بورس‌اوراق بهادار در وضع مقررات و نظارت بر اجرای آنها همانند تصویب این دستورالعمل، دارای آثار مثبت بسیاری بر بازار سرمایه خواهد بود.

*عباس وفادار

* مدرس دانشگاه تهران، حسابدار رسمی، كارشناس رسمی دادگستری





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
شنبه بیست و چهارم تیرماه سال 1391 :: نویسنده : معصومه سجادی اصل
جمعه سیزدهم مردادماه سال 1396 07:41 ق.ظ
Post writing is also a fun, if you know after that you can write or else
it is complicated to write.
دوشنبه نهم مردادماه سال 1396 09:25 ب.ظ
Do you have a spam problem on this website; I also am a blogger,
and I was wondering your situation; many of us have developed some nice procedures and
we are looking to swap strategies with others,
be sure to shoot me an email if interested.
دوشنبه نهم مردادماه سال 1396 07:44 ق.ظ
If some one desires to be updated with most recent technologies afterward he must be
go to see this web site and be up to date daily.
جمعه ششم مردادماه سال 1396 07:59 ق.ظ
Hi there, yes this post is in fact fastidious and I have learned
lot of things from it concerning blogging. thanks.
چهارشنبه بیست و هشتم تیرماه سال 1396 09:15 ب.ظ
hi!,I really like your writing very much! proportion we keep in touch more about your post on AOL?
I require a specialist in this space to resolve my problem.
Maybe that is you! Looking ahead to see you.
یکشنبه چهارم تیرماه سال 1396 09:20 ب.ظ
ریشه از خود نوشتن در حالی که صدایی
دلنشین در آیا واقعا نشستن خوب با من پس از برخی از زمان.
جایی درون پاراگراف شما در واقع موفق به من مؤمن متاسفانه تنها برای کوتاه در حالی که.

من این کردم مشکل خود را با فراز در مفروضات و شما ممکن
است را خوب به کمک پر کسانی که معافیت.
اگر شما در واقع که می توانید انجام من می
قطعا بود تحت تاثیر قرار داد.
چهارشنبه سوم خردادماه سال 1396 08:33 ب.ظ
great points altogether, you simply won a emblem
new reader. What would you suggest about your publish that you just made some days ago?
Any sure?
سه شنبه بیست و ششم اردیبهشتماه سال 1396 12:27 ق.ظ
Hi would you mind letting me know which web host you're
using? I've loaded your blog in 3 different browsers and I must say this blog loads a lot faster then most.
Can you recommend a good hosting provider at a honest
price? Thanks, I appreciate it!
دوشنبه بیست و پنجم اردیبهشتماه سال 1396 01:41 ب.ظ
Nice post. I learn something new and challenging on websites I stumbleupon every day.

It will always be helpful to read content from other authors and practice something from other sites.
دوشنبه چهارم اردیبهشتماه سال 1396 01:03 ب.ظ
Thanks for one's marvelous posting! I definitely enjoyed reading it,
you may be a great author.I will be sure to bookmark your blog
and may come back in the future. I want to encourage
you to definitely continue your great posts, have a nice morning!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ

سلام خدمت دوستان عزیزی که تمایل به آشنایی بیشتر به حرفه حسابداری دارند . امیدوارم از این وب تخصصی به نحو مطلوبی استفاده نمایید.
مدیر وبلاگ : معصومه سجادی اصل
مطالب اخیر
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :